معرفی یکی از اثار و گنجینه های هنر ایران باستان:
معرفی یکی از اثار و گنجینه های هنر ایران باستان:
گنجینه جیحون
گنجینه موسوم به جیحون روی تپه ای پیدا شده که امروزه تخت قباد نام دارد و در کشور تاجیکستان امروزی واقع شده است.چنین به نظر می رسد که این مجموعه ٬ اطلاعات جالبی راجع به هنر پیش از هخامنشی به دست می دهد.البته از منظر قدمت گذاری صورت گرفته بر روی اشیاء گنجینه جیحون تا کنون اظهار نظر های متفاوتی به عمل آمده است و بر مبنای این تحقیقات ٬ قدمت اثار این مجموعه را از قرن ۴ تا قرن ۷ ق.م تخمین زده اند.از نظر نوع و شکل اشیائ به دست آمده از این گنجینه می توان آنها را در طیف هایی چون مجسمه های قالب گیری شده و پلاک های طلایی تقسیم بندی و طبقه بندی نمود.از منظر شیوه ساخت و تکنیک های به کار برده شده در ساخت اشیاء این گنجینه ٬ مشابهت های فراوانی بین آثار این مجموعه با اشیاء نذری به دست آمده از سرخ دم لرستان وجود دارد.تنوع لباس ها در اشیاء گنجینه جیحون جالب توجه است . این تنوع لباس باعث می شود که ما راجع به طبقات مختلف مردم در آن زمان اطلاع حاصل کنیم.و ضمنا ما را راجع به جزییات احوال بعضی از قبائل مطلع می سازد.
از دیگر نکات قابل توجه در خصوص این گنجینه ٬ اصالت برخی از قطعات منسوب به آن است که از نظر برخی پژوهشگران جعلی بوده و بعد ها به این مجموعه اضافه شده است. یکی از دلایل این اظهار نظر گردش و انتقال این مجموعه به مناطق مختلفی چون افغانستان و پاکستان و در نهایت به موزه بریتانیا بوده است.در خصوص برخی از اشیاء این مجموعه نیز تاریخگذاری مشکل به نظر می رسد و نمی توان به طور قطع آنها را مادی یا هخامنشی عنوان نمود بویژه این روند در پلاک هایی که در آنها نقش برسم به کار برده شده قابل توجه است. چنانچه می دانیم برسم وسیله ای خاص طبقه موبدان بوده که هم در دوره ماد در گورکان های منسوب به این دوره شناسایی شده و هم در نگاره های تخت جمشید بدان پرداخته شده است.
در ادامه به تصاویری از تعدادی اشیاء منسوب به گنجینه جیحون پرداخته می شود:


این پلاک طلایی یکی از اصیل ترین اشیاء گنجینه جیحون به حساب می آید و احتمالا منسوب به دوره ماد می باشد.




النگوهایی که دو سر آن به سر یک حیوان یا موجود ترکیبی ختم می شود یکی از شیوه های هنری رایج در دوره هخامنشی به حساب می آید.

گردونه نذری. یکی از مهمترین اشیاء گنجینه جیحون است که تاثیر هنر اورارتویی در آن به چشم کی خورد.

با توجه به موقعیت جغرافیایی کشف این گنجینه که در کناره رودخانه جیحون یا امودریا به دست آمده بعید نیست که این مجسمه ماهی نیز یکی از اشیاء اصیل این مجموعه قلمداد شود.



























علاقه مند به حوزه میراث فرهنگی