میراث فرهنگی استان یزد و شهرستان اردکان در سالی که گذشت
به نام خداوند بخشاینده بخشایشگر
سال ۱۳۹۱ رو به پایان است و اخرین ساعات و دقایق آن را سپری می کنیم. سالی توام با کامیابی ها و ناکامی ها در حوزه میراث فرهنگی شهرمان. سالی که البته بیشتر توام با ناکامی و تلخی بود تا خبری خوش و امیدوار کننده.با اینهمه این امید و چشم داشتن به تحولات اینده است که ما را همچنان بر این باور نگاه داشته که در این حوزه قلم بزنیم و بدون توجه به کاستی ها و ناراستی ها رسالت مطبوعاتی و تخصصی خود را در قبال میراث گرانسنگ گذشتگان خود به جا آوریم.
در ادامه به صورت مختصر به برخی از رویداده های مهم در حوزه میراث اردکان می پردازیم:
شایان اشاره است که موضوعات مختلفی را می شد در این دسته بندی جای داد ولی از نظرگاه این حقیر این موضوعاتی که در زیر با شرح مختصری بدان ها پرداخته شده است از دیگر موضوعات از اهمیت بیشتری برخوردار بوده اند.
۱: شاید مهم ترین و البته تلخ ترین واقعه صورت گرفته در حوزه میراث اردکان موضوع تخریب سنگ نگاره های مزرعه مفیدی اردکان بود که برای چندین هفته و چندین ماه در صدر اخبار و تحلیل های وبلاگ ها و فضاهای مجازی شهرستان و استان بود و حتی عکس های تخریب این اثار به شبکه های بین المللی نیز راه یافت.این واقعه علاوه بر موضوع اصلی آن یعنی تخریب ٬ نبدل به یک سری بحث های حاشیه ای شد که شاید بتوان آن را نوش دارو بعد از مرگ سهراب نامید و طی آن افراد و گروه های مختلف بر منبای منافع و بازخورد های دلسوزانه و حتی تبلیغی ٬ سعی بر آن داشتند تا یکدیگر را در این خصوص مقصر جلوه دهند.از متلک هایی چون گرفتن عکس یادگار تا ضعف و فتور مسئولان اجرایی شهرستان ٬ اینها بخش هایی از پیامدهای این واقعه دردناک و تاثر انگیز بود که فکر نمی کنم هیچ گاه از حافظه جمعی شهروندان اردکانی و سایر میراث دوستان پاک شود.به هر روی با پیگیری انجمن حامیان میراث کهن اردکان و تلاش شبانه روزی دوستان در میراث فرهنگی شهرمان بیش از ۹۰ درصد نگاره ها با سلامت نسبی بالای ۷۰ درصد به موزه فرهنگ انتقال داده شد و امیدواریم در سال جدید برنامه هایی برای مرمت و استحکام بخش و همچنین نمایش استاندارد و دقیق این اثار وجود داشته باشد. در اینجا لازم می دانم از زحمات محقق ارجمند نادر پیری و کلیه پرسنل میراث اردکان بویژه سعید کمالی . مجید محنایی و معمار ارجمند کریمی و همچنین راننده بزرگوار اداره راه و ترابری اردکان جناب آقای جوان تشکر و قدردانی نمایم.
۲: مرمت محراب گل بری نفیس مسجد زردگ اردکان
مسجد زردگ بنایی بازمانده از دوران ال کاکویه و اتابکان؟ به احتمال متعلق به قرن ۵ هجری به بعد از جمله قدیمی ترین ابنیه تاریخی شهرستان به حساب می اید. محراب گل بری این مسجد در شمار یکی از ساده ترین و در عین حال زیباترین نمونه های محراب های گل بری در منطقه مطرح است که متاسفانه در سال ۱۳۹۰ با هدف اشنای به دست آوردن گنج به دست یکی از شهروندان اردکانی به شکل فجیعی تخریب شد و البته پیگیری های حقوقی نیز در این خصوص نتیجه نداد ولی خوشبختانه در سال ۱۳۹۱ سرکار خانم فایزه اصفهانی پور کارشناس ارشد مرمت تزیینات استان یزد که دانش اموخته دانشگاه هنر اصفهان هستند ٬ این محراب ویران شده را با استفاده از برخی مصالح باقی مانده به بهترین وجه مرمت و بازسازی کردند که این اقدام را می توان جزء خبرهای خوشدر حوزه میراث اردکان دانست.
۲: بی پولی و فقر بودجه مفرط حوزه میراث اردکان در این سال بسیار دردناک و فلج کننده بود. این اسیب البته دامن کلیه بخش ها و شهرستان های دیگر استان را هم گرفت و در چندین نوبت بسیاری از نیروهای قراردادی و کارگری از کار بیکار شدند و در اجرای پروژه ها وقفه های چندی بوجود آمد که اخرین نمونه آن اخراج کلیه کارگران و استاد کاران در نیه اول بهمن ماه بود. این بی پولی به حدی بود که برای اولین بار طی چند سال گذشته حجم وسیعی از پروژه های مرمتی و باززنده سازی را معطل کرد و البته در نهایت باعث جدایی معمار کریمی از مجموعه میراث اردکان شد.به امید اینکه این استاد کار خبره دوباره در مجموعه میراث اردکان شروع به كار كند و بتواند منشاء اثر باشد.
۴: انتخاب استاد مرادی به عنوان استاد کار نمونه کشوری از اردکان یکی دیگر از خبرهای خوش و مسرت بخش حوزه میراث شهرمان بود که انطور که باید و شاید مورد توجه مردم فرهنگ دوست دیارمان قرار نگرفت و باید از نادر پیری و سایر دوستانی که در معرفی و برپاداشتن مراسم بزرگداشت این هنرمند کاشی کار اردکانی نقش برجسته ای داشتند به نیکی باد کرد.
۵: در حوزه آموزش و فعالیت های اجتماعی در حوزه میراث اردکان ٬ خوشبختانه فعالیت های چشمگیری به عمل آمد که انصافا نقش انجمن چارسوق خیلی ویژه و راهبردی بود. برگزاری پنجمین دوره کلاس های اردکان شناسی ٬ شرکت در کارگاه های اموزشی سمن ها در زاهدان و همچنین حضور فعال در جشنواره اتفاق نمونه هایی کوچک از فعالیت های وسیع در حوزه های اموزش و فعالیت های اجتماعی در حوزه میراث اردکان بودند.
۶: پروژه نجات بخشی قنات قطب اباد اردکان که به خوبی رسانه ای شد و به سرعت هم انجام گرفت از جمله دیگر برگ های زرین فعالیت های حوزه میراث اردکان بود.این رشته قنات چند صد ساله که احتمالا به دوره ال مظفر بر می گردد و نقش به سزایی در ابادانی بستان ها و باغات میبد و اردکان داشته است َ بواسطه برخی بی ملاحظگی ها و بی توجهی های مسئولان دو شهرستان با خطر ریزش مواجه شد که با حضور به موقع مردم و مسئولان باردیگر این قنات زندگی دوباره یافت. از نادر پیری برای پیگیری رسانه ای و میدانی این قضیه باید سپاسگذار بود.
۷: ادامه تراژدی غم انگیز تخریب بافت تاریخی اینبار در طرح توسعه حسینیه کوشکنو. البته این موضوع از چند جهت قابل توجه است. ابتدا اظهار نظر غیرکارشناسی برخی دوستان فرهنگدوست در خصوص تعیین قدمت بخش های تخریب شده که ساختارهای قاجاری و اواخر صفوی پیرامون حسینیه را منتسب به دوره ال مظفر نمودند و دیگری برخورد منفعلانه مجموعه حقوقی میراث استان یزد با مداخلات صورت گرفته در بافت تاریخی و در نهایت جوابیه سراسر مضحکه امیز خبرگزاری رسمی میراث فرهنگی کشور از جمله حواشی و موضوعات پیرامونی این طرح توسعه بودند.
۸: تغیر تحول در مدیریت بهسازی و نوسازی شهرداری اردکان و جاگزین شدن اقای شاکر به جای غفورزاده که به نظر می رسد مباحث تخصصی و کاربردی در این انتصاب کمتر دخیل بودند.
۹: انتصاب حاج مصطفی سپهری به عنوان مسئول حراست اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی استان یزد
و در ادامه به صورت کلی به برخی از تحولات میراث فرهنگی در استان یزد می پردازیم:
۱: انجام دومین و آخرین فصل بررسی و شناسایی باستان شناسی و تکمیل اطلس باستان شناسی شهرستان میبد در این سال.در مجموع بیش از ۲۰۰ محوطه باستانی با دیرینگی بیش از ۱۵ هزار سال و متعلق به دوران میان سنگی و فراپارینه سنگی کشف و مستند نگاری شد و طی آن میبد را به عنوان قدیمی ترین زیستگاه بشر در استان یزد معرفی کرد. نتایج این تحقیقات می تواند در اینده نقش بسیار مهمی در رفع برخی معضلات و سوال های بی جواب در حوزه باستان شناسی استان یزد باشد.
۲: شروع فاز اول بررسی و شناسایی باستان شناسی در حوزه خویدک و فهرج به سرپرستی ابراهیم کاظم نژند و با همکاری صفورا میرخلیلی . فضل الله میردهقان و حمید مصطفوی که حاوی برخی از دستاوردهای بدیع در حوزه باستان شناسی در منطقه فهرج بود و در حال حاضر بواسطه فقدان بودجه کافی نیمه تمام رها شده است.
۳: مرمت و باززنده سازی اصولی مساجد جامع میبد به نظارت نگارنده و مسجد جامع یزد به نظارت مجید علومی . شایان اشاره است که بودجه این مرمت ها و به سازی ها مربوط به سفر رهبری به استان یزد است.
۴: کشف تعدادی سنگ نگاره جدید در حوزه شهرستان بهاباد که توسط ابراهیم کاظم نژند معرفی و در حال پیگیری کارشناسی است.
۵: اغاز کلید خوردن پروژه ثبت نارین قلعه میبد در فهرست میراث بشری ( یونسکو) که در اواخر این سال رسما اغاز شد.
۶: افتتاح اولین هتل رستوران سنتی در شهرستان میبد با عنوان هتل حاجی ملک که می تواند نقش بسیار مهمی در تحولات توریسم و گردشگری دو شهرستان اردکان و میبد داشته باشد. اقای محمد قاسمی . سید حبیب الله دهقانی و سید شعیب اسعدی دست مریزاد
۷: ثبت فن اوری بادگیر در فهرست میراث های معنوی کشور در اجلاس اخیر که در شهرود سمنان برگزار شد. شایان اشاره است که انجمن خشت خام یزد مسئولیت تهیه این پرونده را بر عهدا داشتند.
۸: عزل و برکناری ناگهانی محمود ادبیان از سمت مسیول میراث فرهنگی شهرستان یمبد و جایگزین شدن مهدی جمالیان.شایان اشاره است محمود ادبیان در مدت کم حضور خود در میبد منشاء خدمات ارزنده ای شد و این شیوه برکناری در شان لااقل یک انسان نبود چه برسد به شخصی که چندین سال سابقه مدیریتی در حوره میراث فرهنگی داشته است.
۹: و در نهایت اگر خدا بخواهد استاد معظم جناب اقای دینیار شهزادی در این سال به امید خدا بازنشست خواهند شد.در اینجا لازم است از خدمات ارزنده این پیر باستان شناسی استان یزد تقدیر و تشکر نمایم












































































































علاقه مند به حوزه میراث فرهنگی