به نام خداوند بخشاینده بخشایشگر

دکتر محمود سریع القلم معتقد است که سیاست خارجی در مفهوم مدرن آن رویکردی است که باید در استخدام نظام داخلی کشور خود باشد و مفاهیمی که در داخل یک کشور در عرصه سیاست وجود دارد به بیرون از مرزهاو نحوه تعامل بین المللی تبدیل شوند.در حقیقت سیاست خارجی یک کشور شناسنامه و هویت آن کشور برای شناسایی در جهان محسوب می شود.شاید به این دلیل باشد که حتی عامه مردم هم که تنها به اخبار تلویزیون گوش می دهند و به رسانه های دیگری مراجعه نمی کنند ٬ یکی از شناخته شده ترین اشخاصی که حتی اسم کوچک او را هم می دانند وزیر امور خارجه کشورشان است. وزیری که مدام در این سو و آن سوی دنیا در حال مذاکره و تسهیل کردن روابط خارجی کشورشان با سایر نقاط دنیا است.در نظام بین الملل حتی دستگاه سیاست خارجی یک کشور را نهادی فراتر از حوزه سیاست که به موضوعاتی چون اقتصاد ٬ میراث فرهنگی نیز مرتبط می دانند. در طول تاریخی سی و چند ساله نظام جمهوری اسلامی ایران بواسطه برخی علل تاریخی و دست اندازی های ملل متخاصم همسایه برای دست یافتن به خلیج فارس و همچنین مقتضیات و گرفتاری های ناشی از هشت سال جنگ تحمیلی عراق بر ایران ٬ دستگاه سیاست خارجی ایران تنها به نهادی محدود شده بود که وظیفه اش تلاش در جهت اثبات حقانیت سرزمینی کشورمان بود.قطع نامه های الجزایر ٬ قطع نامه ۵۹۸ شاید از مهمترین دستاوردهای سیاست خارجی ایران در چهار دهه گذشته باشد. این نگاه و رویکرد البته تا حدودی اجتناب ناپذیر بود و لی متاسفانه بعد از دوران گذار از این وقایع و ورود به دوره ای پسا جنگ نیز وزارت خارجه دگرگیسی و رویکردی جدید با توجه به مقتضیات و تغیر ارایش های جهانی اتخاذ نکرد. سیاست خارجی ما با توجه به عدم انعطاف کافی و پوست نیانداختن به موقع از فرصت بی نظیری چون فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ میلادی برای نفوذ در سرزمین هایی که از دیرباز نفوذ معنوی و زبانی در گستره ایران فرهنگی بر آنها حاکم بود ٬ عاجز ماند.از تغییر نگاه دموکرات های امریکا نسبت به ایران که از سال ۱۹۹۶ میلادی و در دوره بیل کلینتون سرکار آمدند و حتی وزیر امور خارجه وقت آن خانم مادلین البرایت اعتراف به دست داشتن آریکا در کودتای سیاه سال ۱۳۳۲ و سقوط دولت قانونی مرحوم محمد مصدق کرد ٬ نتوانستند بهره کافی و لازم را ببرند.نتیجه سال ها کمک مادی و معنوی آنها به سازمان آزادی بخش فلسطین این شد که بعد از وقوع بهار عربی و تغییر رویکرد ترکیه به سمت شرق ٬ سریع ایران را رها نموده و حتی گاهی مواضعی نسبتا خصمانه با کشور و مردم ما اتخاذ کردند.از این دست نمونه ها فراوان و بی شمارند و شاید در حوصله این یادداشت کوتاه نگنجند.مخلص کلام اینکه سیاست خارجی ایران انطور كه بايد و شايد در اين سي و چند سال ٬ در راستاي منافع ملت و جامعه ايران گام برنداشته و بيشتر در حوزه هاي حاكميتي و ايدئولوژيكي خود گام برداشته است.شما به حجم بالاي سفرهاي وزراي خارجه وقت ايران از سال ۱۳۸۴ به اين طرف نگاه كنيد. ما با كشورهاي همسايه خود در خليج فارس مشكل داشتيم و مدام به امريكاي جنوبي و كشورهاي توسعه نيافته افريقايي كه خود به شدت محتاج بودند مسافرت مي كرديم.ايا اين روابط ديپلماتيك بازخوردي براي تسهيل امور زندگي مردم جامعه ما داشت؟ پاسخ قطعا منفي است.

با انتخاب جناب آقاي دكتر ظريف به سمت وزير امور خارجه كشورمان و مطالعه رزومه و خاستگاه هاي فكري و عقيدتي ايشان اين انتظار وجود داشت كه ما شاهد يك نوع تغيير نگرش اساسي به مقوله سياست خارجي باشيم.مقوله اي به نام ديپلماسي عمومي . بدين معنا كه سكان سياست خارجي كشورمان در جهت تامين منافع ملي و مردم كشورمان باشد و نه در جهت تخاصم و برخورد ايدئولوژيك با جهان.شايد از اولين اقدامات دكتر ظريف در جهت نهادينه كردن اين نوع ديپلماسي ٬ ورود ايشان به فضاي مجازي بود. پست هاي جالبي كه ايشان در جريان برگزاري اجلاس شانگهاي در بيشكك قرقيزستان در فضاي مجازي منتشر مي كردند ٬ چنان جذاب و گيرا بود كه ادمي حس مي كرد همراه با دكتر ظريف در اين اجلاس حضور دارد.البته تحصيل و حضور بلند مدت ايشان در امريكا و غرب و مشاهده بسياري از رويكردهاي جديد در حوزه سياست خارجي در اين ممالك نقش بسيار مهمي در اتخاذ اين شيوه هاي نوين و ابتكاري داشت.شايد نقطه اوج اين جركت ابتكاري دكتر ظريف در مذاكره اي سياسي بود كه با احمد داوود اوغلو وزير خارجه كاركشته تركيه در حين قدم زدن در كنار رود هادسن نيويورك بود.دو وزير امور خارجه ايارن و تركيه قدم زنان و با حالتي فارغ از ژست هاي ديپلماتيك با همديگر در حال گفتگو بودند.به نظرم دستگاه سياست خارجي البته اگر بگذارند در مسير خوب و مناسبي قرار گرفته است كه البته در همين مدت كوتاه هم جواب خود را رگفته است و امروز كه نطق اوباما را گوش مي كردم ٬ رگه هاي قوي و پالس هاي نسبتا مثبتي نيز اوباما به اين رويكرد نشان داد.دستگاه سياست خارجي كشورمان با مديريت دكتر ظريف كه فرد معتقد و مسلماني است كه بسيار نزديدك با افكار حاكم بر سياست خارجي آشنا است ٬ مي تواند بسياري از موانع سخت و دشواري چون موضوع پرونده هسته اي ايران و تحريم هاي ظالمانه بر عليه ملت مظلوم ما را از سر راه بردارد. البته حاكميت و بويژه مقام رهبري هم با موضع گيري هاي اخير خود كه بسيار در جامعه جهاني مورد توجه قرار گرفت تا ححد بسيار زيادي مي تواند كارشكني هاي احتمالي از سوي تماميت خواهان را نقش بر آب كند.به امير و ارزوي موفقيت براي دكتر محمد جواد ظريف عزيز و ارزوي موفقيت براي دكتر حسن روحاني رئيس جمهور دولت تدبير و اميد.

دكتر ظريف به همراه همتاي ترك خود در حال قدم زدن در كنار رودخانه هادسن نيويورك