به نام خداوند بخشاينده بخشايشگر

انجمن حامیان میراث کهن اردکان پیشنهاد می دهد

مطرح کردن پرونده ثبت مجموعه زیارتگاه های زرتشتیان اردکان یزد در فهرست اثار جهانی یونسکو

تذكر مهم: بنا به پيشنهاد برادر ارجمندم محمد ميرجاني ارجنان و آقاي سرافراز( دايي انجمن چارسوق) بنا دارم در بحث هاي اينچنيني كه به درازاي مطلب مي انجامد ابتدا يك خلاصه گونه اي آماده كنم تا خوانندگان احتمالي اگر وقت و حوصله كافي ندارند با خواندن اين خلاصه مطلب به كليت مطلب اصلي واقف شوند.

 با سپاس محسن ميرجاني ارجنان عضو انجمن حاميان ميراث كهن اردكان

خلاصه بحث:

نام اردكان در دهه چهارم نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران نامي درخشان و آشنا براي بسياري از هم وطنان و بسياري از مردمان ديگر كشورها است. شهري كه نماد و خاستگاه بسياري از ادبيات نوين اصلاحي و مترقي است كه امروز سرلوحه بسياري از امور كشور قرار گرفته است.اين ديار مقدس و دوست داشتني در پيشينه خود داراي عناوين و اعتبارت ويژه اي است كه بسياري از كلان شهرهاي امروز كشورمان در حسرت ذره اي از آن حتي ابايي از تاريخ سازي و جعل تاريخ ندارند و چه حرمت و اعتباري بالاتر از اين كه اين شهر خود به همه اين عناوين و اعتبارت شهره در تاريخ است.شهري كه حتي زماني هم كه يك قصبه كوچكي بوده مردمان و باشندگان آن در طلب علم و دانش ذره اي فروگذار نكردند و عالمان و ملايان برجسته اي را در دل خود پروريده است.متاسفانه علي رغم اين غناي عظيم ميراث هاي فرهنگي و معنوي و شفاهي ، آنطور كه بايد و شايد از تاثير فرهنگي اردكان در طول پيدايش و توسعه آن كمتر سخن به ميان آمده است.يكي از مظاهر اين تاثير فرهنگي كثرت و گستره حضور زرتشتيان در اين منطقه از گذشته هاي دور تا به امروز بوده است.پرواضح است كه استانه تحمل بالاي مردمان اين كهن شهر در تساهل و تسامح و احترام به هم نوعان زرتشتي خود يكي از مهمترين علل گرايش و حضور پررنگ زرتشتيان در اين منطقه بوده و اين اقليت مذهبي در نهايت احترام و صلح و صفا تا به امروز در كنار يكديگر زيسته و به نشو و نما پرداخته اند.اين موضوع مسئله اي ساده و پيش پاافتاده اي نيست و اگر بخواهيم به صورت ريزبينانه به موضوع بنگريم نشان از يك روحيه حريت و آزادگي و احترام به شان انسانيت است كه در كمتر نقطه اي از جهان پيدا مي شود. در همين هزاره سوم كه گستره اطلاعات و فن اوري هاي پيشرفته بسياري از علوم و معارف را پراكنده است ٬ هنوز با موضوع اجحاف و ستم در حق اقليت هاي قومي و مذهبي روبرو هستيم.جهان هيچ گاه كشتار اقليت مسلمان كشور ميانمار(برمه) و همچنين كشتار مسلمانان ايلات سين كيانگ و شهر اورمچي را فراموش نكرده است.در مطلب پيش رو  اگر خدا بخواهد سعي بر آن دارم تا به اين موضوع بپردازم:((ضرورت تشكيل پرونده ثبت ميراث فرهنگي زرتشتيان اردكان در فهرست ميراث جهاني يونسكو٬ قابليت ها و محدوديت ها))

زیارتگاه پیر سبز چک چک اردکان

مدخل بحث:

بعد از ورود تازيان به ايران و شكست امپراطوري ساساني ٬ سرزمين كهن ايران در معرض تمدن متعالي و شكوفاي اسلامي قرار گرفت.با اينحال بخش هاي وسيعي از ايران حتي تا سده سوم و چهارم هجري قمري همچنان بر كيش سابق خود يعني زرتشي گري باقي ماندند و زبان پهلوي و به خصوص گشته دبيره همچنان يكي از خط و زبان هاي مهم ديواني در اين ادوار در ايران مطرح بود. ولي كم كم و با انسجامي كه بواسطه حضور سلاجقه در ايران شكل گرفت و نگاه تعصب آميز آنها به مقوله دين و به دست آوردن القابي چون غازي از خلفاي عباسي به يكباره عرصه چنان بر زرتشتيان تنگ شد كه بخش وسيعي از انها به مناطق دوردست تر شرق و شمال شرق ايران بويژه هند و ماورالنهر مهاجرت كردند و مابقي انها به صورت جزيره ها و كلني هاي كوچكي در بخش هايي از ايران به حيات و سكونت خود ادامه دادند.البته پرواضح است كه زرتشتيان در انتخاب اين محل هاي سكونت به مواردي چون نحوه تعامل و برخورد غالب ساكنان مسلمان آن مناطق نظر داشته و تا اطمينان حداقلي كسب نمي كردند راضي به سكونت در اين مناطق نمي شدند و البته شايد دليل ديگر گزينش در محل هاي سكونت ٬ دوري و كم اهميت بودن اين مناطق به لحاظ داشتن فاكتور هاي ژئواستراتژيكي و دور بودن از محدوده مركزي حكومت هاي وقت بوده است. بر اين مبنا حوزه استان يزد كه بواسطه خشونت طبيعي و محدود بودن منابع زيستي هيچ گاه در طول تاريخ سياسي ايران چندان در قاعده بازي بزرگان و حكومت گران نبود يكي از اين محل هاي تجمع و سكونت زرتشتيان شد.بعلاوه  طبيعت و خوي نجيب ساكنان اين منطقه كه در برابر سختي هاي محيطي و طبيعي جوهره وجودي اشان از تحمل و تسامح بالايي برخوردار بود هم مزيد بر علت شد و امروزه استان يزد به عنوان يكي از مهمترين سكونتگاه هاي زرتشتيان جهان مطرح است. و حتي بنا و احداث بسياري از آبادي ها و روستاهاي امروز اين استان را هم به همين زرتشتيان نسبت مي دهند. اين نحوه مشاركت و همزيستي مسالمت امیز ادیان مختلف در کنار هم بی شک پدیده ای نادر و قابل توجه در جهان می تواند باشد.زیارتگاه هایی که همچنان اباد و سرپا هستند و حتی مورد احترام غیر زرتشتیان می باشند.

زیارتگاه پیر هریشت اردکان

ارائه پیشنهاد:

بنده به عنوان عضوی از انجمن حامیان میراث کهن اردکان اعتقاد دارم در راستای معرفی این شق از مهرورزی و انسان دوستی ساکنان ایران زمین که از هزاره ها قبل در این سرزمین مقدس جاری و ساری بوده است ٬ با همت سازمانه های مردم نهاد میراث فرهنگی شهرمان و همچنین کمک و حمایت مسئولان سیاسی و شهری بیاییم و مقدمات معرفی زیارتگاه های زرتشتیان اردکان که عبارتند از پیر سبز چک چک ٬ پیر هریشت و پارس بانو زرجوع را برای جهانیان فراهم آوریم. بی شک تجمع این تعداد زیارتگاه در شهری چون اردکان برای همه جهانیان جذاب و مورد پسند خواهد بود و اگر این موضوع از طریق نمایندگی سازمان علمی و فرهنگی سازمان ممل (یونسکو) در ایران به صورت جدی مورد پیگیری قرار گیرد چه بسا ٬ این پرونده با رایی قاطع مورد تصویب و مطالعه قرار گیرد.البته در مقیاس استانی نیز ٬ استان یزد با دارا بودن تعداد کثیری از زیارتگاه های زرتشتیان می تواند به عنوان مرکز جهانی زیارتگاه های زرتشتیان جهان مورد توجه قرار گیرد.

معضلات و اسیب شناسی طرح:

ساخت و سازهای غیر مجاز و دخل و تصرف های وسیع بویژه در محدوده پیر سبز چک چک اردکان یکی از مهمترین موانع در راستای ثبت جهانی این زیارتگاه زیبا و مقدس زرتشتیان است. در سال های گذشته با همت جامعه زرتشتیان ساخت و سازها و مداخلات چندی در این مجموعه بدون هماهنگی با میراث فرهنگی استان یزد و شهرستان اردکان به وقوع پیوسته که در صورت تداوم این امر ٬ شاخصه های معماری اصیل این ابنیه را مورد خدشه قرار می دهد.پس بیاییم تا دیر نشده با ایجاد یک ارتباط علمی و فنی منطقی با جامعه زرتشتیان این توسعه و گسترش را نظام مند کنیم تا اگر روزی اراده ای برای انجام این کار وجود داشت ٬ این موضوعات خللی در تصمی گیری های کلان وارد نیاورد. البته موضوع دیگر در مبحث اسیب شناسی مربوط می شود به جنبه روانی بحث. چرا که قطعا از سوی طیف فکری خاصی در شهرمان اردکان اینگونه مطرح کردن این اثار از سوی ایشان به عنوان یک حرکت تبلیغی برای دین زرتشتی قلمداد می شود و قطعا در این خصوص شاهد مقاومت هایی خواهیم بود ولی می توان با یک تعامل مناسب و بیان اهداف و رویکردهای کلانی که در نهایت به عزت مندی نظام جمهوری اسلامی در جهان منتهی می شود ٬ این دوستان را نیز قانع نمود که البته این یک پروسه ای زمان بر و منوط به بیان صحیح مسئله و رفع شبهات احتمالی در این فقره است.

 نتیجه گیری و فرجام بحث:

با مروری بر اثار و میراث های فرهنگی کشورهای مختلف و شاخص گذاری اثار ثبت شده در فهرست جهانی یونسکو ٬ موضوع پیشنهادی از قابلیت جدی و فراوانی برای ثبت در فهرست جهانی یونسکو برخوردار است.این ابنیه از آثار شکوهمند معماری یک دینی است که جز ایران در سایر نقاط جهان نیز پیرو و گرونده دارد. این اثار دارای تاریخ نسبتا محکم و متقنی از منظر شاخت و ساز هستند. نشانگر رویدادی مهم در زمینه همزیستی مسالمت امیز ادیان و نحله های فکری هستند. آیا به نظر شما این همه ایتم کلیدی که در ذیل شرایط قرار گیری اثری در فهرست جهانی یونسکو گنجانده شده ٬ مشمول این اثار مذهبی گرانبهای مذهب زرتشتی در ایران و استان یزد و شهرستان اردکان نمی شود. و در نهایت اینکه با توجه به هجمه گسترده ای که در خصوص نقض حقوق بشر به دروغ در مجامع بین المللی به راه افتاده است ٬ اهتمام و توجه در تهیه و فراهم نمودن مقدمات ثبت این اثار در فهرست یونسکو می تواند واکنش بسیار مثبتی از سوی جامعه جهانی و سهمی مهم در نقش بر اب کردن توطئه های بدخواهان جمهوری اسلامی ایران داشته باشد.