به نام خداوند بخشاینده بخشایشگر

مهمترین اخبار حوزه میراث فرهنگی از دیدگاه خبرگزاری میراث فرهنگی

پژوهش‌های میدانی و گمانه‌زنی به‌منظور تعیین عرصه و حریم تپه چغاخاکی در شهرستان "شیروان چرداول" استان ایلام انجام شد. این دو برنامه پژوهشی تنها عملیات باستان‌شناسی در سال جاری استان ایلام هستند.
 
 تپه چغاخور متعلق به دوران مس و سنگ و هزاره پنجم قبل از میلاد است و گزارش‌ها از لایه‌نگاری تپه میل نشان می‌دهد، این محوطه باستانی به دوره پارتی ساسانی مربوط می‌شود.
 
این تپه در شهرستان آسمان آباد و روستای صیفوری واقع شده‌است. این تپه متعلق به دوره مس و سنگ و هزاره پنجم قبل از میلاد است. اما لایه نگاری‌های صورت گرفته در تپه میل نشان می‌دهد این تپه به دوره تاریخی، پارتی و ساسانی می‌رسد.
 
 گفته می‌شود کاوش‌های باستان‌شناسی دشت هلیلان استان ایلام قرار است پس از حدود 60 سال از سر گرفته شود.کاوش باستان‌شناسی در محوطه‌های متعلق به دوره «پیش از تاریخ» در دشت هلیلان استان ایلام پس از حدود 60 سال از سر گرفته می‌شود.
 
دشت هلیلان در شهرستان شیروان چرداول، محوطه‌ و غارهای پیش از تاریخی دارد که در سال‌های پیش از انقلاب اسلامی توسط مورتن سن، باستان‌شناس دانمارکی بررسی‌ و کاوش شدند و اکنون گزارش‌هایی که از نتیجه‌ی کار او وجود دارد، بیشتر به زبان انگلیسی است و هنوز ترجمه نشده است.
 
این‌درحالی است که گمانه‌زنی‌ تپه چغاخاکی و لایه‌نگاری‌های تپه میل توسط باستان‌شناسان استان ایلام و به‌سرپرستی بهزاد فریادیان صورت گرفته است
انتصاب مدیر جدید پژوهشکده باستان شناسی
در این هفته مدیر پژوهشکده باستان‌شناسی ایران تغییر کرد و سرنوشت زیرخاکی‌ها به دست مدیر جدید افتاد. مدیری که قرار است، مسئولیت بسیار مهم و سنگینی را از این پس به دوش بکشد. مرکز باستان شناسی هسته اصلی شکل گیری سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بوده‌است.
 
مدیری که قرار است، مسئولیت بسیار مهم و سنگینی را از این پس به دوش بکشد. او از این پس بالاترین و مهمترین مقام علمی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را بر عهده می گیرد.
 
«عباس مقدم»، مدرک دکتری باستان‌شناسی از دانشگاه سیدنی استرالیا دارد، او در سال 1388 مسئول پروژه‌ تهیه‌ نقشه‌ باستان‌شناسی کشور شد و سال‌ها در جنوب ایران فعالیت باستان‌شناسی کرده‌است.
 
مطالعه هزاره چهارم و پنجم در دشت خوزستان از مهمترین پروژه‌های تحقیقاتی او طی سال‌های اخیر بوده‌است.
 
مقدم که روزهای پرتکاپویی را پشت سر می‌گذارد، در گفت و گو با CHN می‌گوید که هنوز به صورت رسمی برای این مسئولیت خطیر معرفی نشده و فعلا کار را به صورت غیر رسمی آغاز کرده‌است.
 
او مهمترین برنامه کوتاه مدت خود در پژوهشکده باستان شناسی را برگزاری کنگره یازدهم، انتشار کتاب‌های مربوط به کنگره‌های هشتم و دهم و همچنین انتشار مقالات کنگره شرق ایران که تا کنون منتشر نشده است، می‌داند.
 
فیروز باقرزاده، ناصر چگینی، مسعود آذرنوش، حسن فاضلی، آرش لشگری، محمد مرتضایی، محمد میراسکندی، از مدیران سابق پژوهشکده باستان شناسی بودند. هر چند که دوره مرحوم مسعود آذرنوش را پس از انقلاب بهترین دوره رشد و شکوفایی باستان‌شناسی در ایران معرفی می‌کنند، اما مدیریت‌های پیشین همه در یک مسئله با هم مشترک بودند و آن سابقه طولانی فعالیت در حوزه کاری و پیشکوستی در این رشته بسیار حساس در کشف و مستندسازی تاریخ ایران است.
 
در حال حاضر باستان‌شناسی ایران با مشکلات بسیار مهمی دست و پنجه نرم می‌کند؛ تعطیلی بسیاری از سایت‌های باستان‌شناسی، کاهش روند باستان شناسی در استان‌های مختلف ایران، کاوش‌هایی که هنوز به صورت مکتوب نتایج‌شان به پژوهشکده فرستاده نشده و از همه مهمتر نبود اطلاع‌رسانی شفاف درباره کاوش‎‌های باستان‌شناسی است. چگونگی ارایه کارهای باستان‌شناسی به باستان‌شناسان با سطح‌های مختلف کاری و سوابق و کارایی و همچنین ناهماهنگی‌های و اختلاف نظر میان باستان‌شناسان در نحوه کاوش و تدوین نتایج و ... از دیگر مشکلات پژوهشکده باستان‌شناسی ایران است.
 
به همین دلیل هم است که کارشناسان میراث فرهنگی و بیشتر جامعه باستان‌شناسان هشدار می‌دهند که مدیریت باستان‌شناسی به عنوان بالاترین نقطه هرم جامعه باستان‌شناسی باید درایت و تمرکز کافی و هوشمندی بالایی در کمک به برطرف کردن این مشکلات داشته باشد
میدان بهارستان در خطر تهدید و تخریب
خبر تهدید خانه ملت از هفته گذشته آغاز شد و همچنان این خطر بیخ گوش خانه ملت است. علیرضا محجوب نماینده تهران می گوید «بهارستان یکی از محوطه های تاریخی و تاثیر گذار شهر تهران به شمار می رود و بر این اساس هر نوع ساخت و سازی در این منطقه غیر قانونی است.»
 
علیرضا محجوب نماینده تهران می گوید «بهارستان یکی از محوطه های تاریخی و تاثیر گذار شهر تهران به شمار می رود و بر این اساس هر نوع ساخت و سازی در این منطقه غیر قانونی است.»
 
جرثقیل های بلند از چند هفته پیش به میدان بهارستان هجوم برده اند. تیرآهن های آبی رنگ شانه به شانه ساختمان های تاریخی میدان بهارستان قد می کشند. این ساخت و سازها که سرعت بسیاری هم دارند جر تکمیل طرح توسعه مجلس هستند.
 
بر اساس قانون هرگونه ساخت و ساز در حریم یک بنای ثبت در فهرست آثار ملی، ممنوع بوده و دارای ضوابط است. اما حالا به نظر می رسد پروژه ای که مجری و پیمانکار آن مجلس است، نقض قانون را هدف قرار داده است.
 
علیرضا محجوب، نماینده مردم تهران در مجلس نهم در گفت و گو با خبرگزاری CHN می گوید که از جزییات این پروژه اطلاعات چندانی ندارد، اما تاکید می کند: هر تحرک و ساخت و سازی در منطقه بهارستان با توجه به قدمت این میدان و تاثیر گذاری آن در تاریخ معاصر، خلاف خلاف قانون است
 
دلیل نصب بالابر در بنای سه طبقه در ابهام کاخ گلستان با آسانسور جهانی نمی‌شود!
اما یکی از مهمترین خبرهای این هفته مربوط به کاخ گلستان است. از آنجاییکه به زودی کارشناسان یونسکو برای بازدید از این بنای تاریخی می آیند. به نظر می رسد بحث مرمت و ساماندهی این بنا بیش از پیش مهم شده است.
 
افزون بر نحوه مرمت، عمارت خوابگاه کاخ گلستان مهمان ناخواده ای هم دارد. بخش‌هایی از این کاخ سوراخ شده تا در آن آسانسوری تعبیه شود. این آسانسور به بهانه مرمت و بهسازی یکی از گزینه‌های ثبت جهانی امسال در حال انجام است این در حالی است که کارشناسان هشدار می‌دهند، این روش ماندگار شدن کاخ گلستان در ذهن جهانیان نیست.
 عمارت خوابگاه کاخ گلستان سوراخ شده تا آسانسوری برای آسانتر شدن رفت و آمدها کار گذاشته شود. این اقدام به بهانه مرمت و بهسازی یکی از گزینه های ثبت جهانی امسال در حال انجام شدن‍‌است.
عمارت خوابگاه، یکی از بناهای الحاقی است که زمان پهلوی به کاخ شاهان قاجار پیوست و سال‌ها یکی از اقامتگاه‌های مهم مهمانان خارجی ایران به شمار می‌رفت. این بنا اکنون تبدیل به بخش اداری کاخ گلستان شده، با این وجود همچون بخش‌های دیگر کاخ گلستان ثبت ملی بوده و هر گونه اقدام برای مرمت و بازسازی در آن نیازمند اجرای قوانین و ضوابط میراث فرهنگی است.
«محمدحسن محبعلی»، کارشناس عالی مرمت آثار و بناهای تاریخی در گفت و گو با CHN درباره این اقدام می‎گوید: «اجرای هرگونه اقدام مرمتی نیاز به بررسی و مطالعه کارشناسان دارد و نصب آسانسور به دلیل دخل و تصرف در بنا مغایر با قوانین سازمان میراث فرهنگی است.»
برخی از دلایلی که برای نصب آسانسور در کاخ گلستان عنوان شده، تغییر کاربری بنا و آسان شدن حمل و نقل آثار به دلیل قرار گرفتن مخزن گنجینه کاخ گلستان در سایر طبقات این کاخ است.
نقش برجسته برم دلک ساسانی در خطر فرسایش و نابودی کامل
احداث کارخانه‌های صنعتی در اطراف نقش‌برجسته برم دلک و ریختن پساب‌ها، داخل رودخانه‌ای که از مقابل این نقش‌ها می‌گذرد نه‌تنها باعث خدشه و آلودگی محیط زیست شده که بوی فاضلاب و آسیب‌های طبیعی و انسانی نیز تاریخ دوره ساسانی را مورد تهدید قرار داد.
 
برخورد تاریخ و صنعت، نقش‌های برجسته "برم دلک" را آغشته به بوی فاضلاب کرد. درحا‌ل‌حاضر اطراف این نقش‌های برجسته مملو از کارخانه‌های صنعتی است و پساب‌های آن‌ها به داخل رودخانه‌ای می‌ریزد که از مقابل این نقش‌برجسته‌ها می‌گذرد. هم‌اکنون این رودخانه خشک شده و بوی فاضلاب منطقه را احاطه کرده است.
 
برم‌دلک محوطه‌ای تاریخی متعلق به دوره ساسانی در 10 کیلومتری شیراز است که نقش برجسته‌ای از این دوره تاریخی دارد و در حال حاضر تصویر یکی از نقش‌برجسته‌های آن تخریب شده‌است. این نقش‌برجسته‌ها که به‌ ثبت آثار ملی رسیده‌اند بدون هیچ‌ حفاظتی رها شده‌اند. این‌درحالی‌است که نه‌تنها چهره یکی از نقش‌ها به‌دلیل آسیب‌های طبیعی و انسانی مخدوش شده، بلکه ریختن پساب‌های کارخانه به رودخانه سبب آلودگی منطقه و تجمع فاضلاب روبری این اثر شده و دید منظری این نقوش را به کلی از میان برده است. همچنین به وجود آمدن گل سنگ‌ها روی این نقوش باعث تخریب روزافزون آن‌ها شده‌است
قاجاری تبعیدی دوران رضاشاه به مرگ محکوم شد
یکی از عجیب ترین خبرهای این هفته مربوط به کاشیکاری قاجاری بود. کاشیکاری قاجاری که در برابر خشم پهلویان به قاجاریان سر خم نکرده و همچنان در طول تاریخ باقی مانده، اکنون با تخریب و بازسازی ورزشگاه شهید شیرودی در حال نابودی است. گفته می‌شود جای اصلی این کاشیکاری در میدان ارگ کاخ گلستان بوده‌است؛ سندی که می‌تواند در فهرست بلندبالای ارزش‌های کم نظیر کاخ گلستان برای ثبت جهانی جای گیرد.
 
اسناد و مدارک نشان می‌دهد، از آن زمان که ورزشگاه شهید شیرودی بنا گذاشته شد، کاشیکاری نفیسی در یکی از اتاق‌های ساختمانی باقی‌مانده از دوران گذشته جا خوش کرده که قدمت آن به دوره قاجار بازمی‌گردد.
 
به گفته "محمد پیری"، دبیرحافظان میراث فرهنگی، این کاشیکاری از زمره کاشی‌های عالی قاپو دوره قاجار در میدان ارگ کاخ گلستانی بوده است. سبک این کاشیکاری به دوران زندیه باز می‌گردد و معمار آن شیرازی بوده است.
 
اکنون خطر بیخ گوش این کاشیکاری ارزشمند است. ورزشگاه شهید شیرودی به دلیل افزایش ظرفیت در حال گسترش است و همین امر باعث شده که این کاشیکاری در خطر تخریب قرار بگیرد.
 
 
کاشیکاری قاجاری می‌تواند در فهرست امتیازات کاخ گلستان برای ثبت جهانی قرار بگیرد
 
این کاشیکاری، سال‌ها زینت بخش سالن اروبیک این ورزشگاه بوده با این وجود، حتی یک حفاظ شیشه‌ای نداشته است.
 
گفته می‌شود که این کاشیکاری‌ها، به دلیل دشمنی رضاشاه با قاجاری‌ها سال‌های سال پیش به شهید شیرودی منتقل شده‌است.
 
با این وجود، در تمام این سال‌ها هیچ دوره‌ای مسئولان سازمان میراث فرهنگی اقدام به انتقال این کاشیکاری هنرمندانه به موزه کاخ گلستان نکرده‌اند. در حالی که این اثر تاریخی در کنار بسیاری از ویژگی‌های کم نظیر این کاخ می‌توانست امتیازی دیگری برای ثبت جهانی کاخ گلستان باشد.
 
تماس برای پیگیری انتقال و ثبت این اثر تاریخی از مسئولان میراث فرهنگی تهران تنها به این وعده منجر شد که "پیگیری می‌شود". اما اینکه چقدر این وعده محقق شود، موضوعی است که روزهای آینده روشن می‌شود.