به نام خداوند بخشاینده بخشایشگر

پر واضح است که آب و منابع آبی یکی از اساسی ترین و اصلی ترین نیازهای اولیه بشر برای ادامه بقای اوست و بدون اب هزگز ابادانی قابل تصور نمی باشد.این موضوع شاید در شهر های کویری و کم اب نمود و برجستگی بیشتری داشته باشد. موضوع آب علاوه بر این واقعیت غیر قابل کتمان منشاء اثر بسیاری از میراث و نوامیش بشری بوده است. از اولین استقرارهای انسانی در کنار رودها و منابع آبی گرفته تا تاسیساتی که برای مدیریت و اسستفاده بهینه از آب در طول تاریخ ایجاد شده و در حال حاضر جزء میراث بشری محسوب می شوند. این ساختار های معماری شاید در نگاه اول از چندان اهمیت معماری و تکنیکی برخوردار نباشند ولی وجود همین ساختار های به ظاهر ساده نمودی از استفاده بهینه از آب و مدیریت آن است.

گمبه ها و برچ های دشتبانی از جمله این میراث های مرتبط با آب و منابع آبی هستند.این بناهای بسیار ساده و ابتدایی برای قرن ها و ده ها سال مامن ابیاران ٬ میراب ها و دشتبان ها بوده و این افرا زحمت کش با اندکی استراحت و یا بیتوته موقتی در این مکان ها به وظیفه مهم و خطیر تقسیم آب می پرداختند.متاسفانه امروزه با خشک شدن قنات ها و لم یزرع شدن اراضی کشاورزی بسیاری از این ساختارهای معماری بلا استفاده باقی مانده و بعد از چندین سال به آواری تبدیل می شوند.البته هنوز تعدادی زیادی از این بناها در بسیاری از مناطق کشاورزی شهرمان کم و بیش فعال هستند و شب های اب یاری محفل انسی می شوند برای پاتوق و گپی دوستانه.چه خوب بود اگر می شد با اجرای یک پروژه تحقیقاتی به شناسایی و معرفی این ایستگاه ها و استراحت گاه ها پرداخت و یا برای آنها کاربری های جدیدی تعریف کرد تا از خطر نابودی نجات یابند.

امشب بنا به رسمی دیرین به همراه دوستان عزیزم مهدی رضایی و یاسر محمود زاده که دارای مزرعه پسته هستند و در گمبه شورابه اردکان محفل انسی داشتیم. البته این گمبه شاید یکی از جدید ترین و متاخر ترین نمونه های گمبه ها در کشتخوان های اردکان است ولی با این وجود حیفم آمد که از آن یادی نکنم.البته این گمبه در سالیان گذشته که تحت مدیریت مرحوم محمود فتاحی عزیز بود از چنان رونقی برخوردار بود که هنوز سهم داران آب غبطه آن موقع را می خورند ولی با فوت این انسان شریف به یکباره شیرازه این کمبه هم از هم پاشید و در حال حاضر بدنه و دیواره های آن مملو از یادگاری نویسی های بیهوده است که کل فضای داخلی گمبه را خط خطی و نازیبا کرده است.با وجود همه این مخاطرات هنوز این گمبه سرپا هست و به برکت خداوند منابع آبی این چاه تا دیرزمان باقی بماند تا حداقل پوسته و کالبد اینت بنا برای سال ها و قرن ها میزبان شب های ابیاری ما باشد. با سپاس

 

نمای بیرونی گمبه شورابه اردکان

نمایی از فضای داخلی این گمبه.و باز هم یادگاری نویسی های بیهوده بر دیواره بنا

تصویر مرحوم محمود فتاحی. یکی از آخرین متولی های گمبه که چند سال پیش به رحمت خدا رفت. روحش شاد

یکی دیگر از متولیان گمبه که به رحمت خدا رفته است. هویتش برایم مشخص نشد

علی فتاحی. مهدی دهستانی و شید محمد میرجعفری دوستانی که در این بزم شبانه در گمبه ما را همراهی کردند