به نام خداوند بخشاینده بخشایشگر

ادوار تمدنی ایران پر است از دوره ها و سلسله های حکومتگر که هریک به فراخور مدت استمرار حکومت و تاثیر و تاثرات فرهنگی و هنری خالق گنجینه های هنری متعددی شدند که در حال حاضر ایران فرهنگی را به جهانیان معرفی می کند.ظروف نقره ای منتسب به دوره ساسانی شاید یکی از این گنجینه های هنری ایرانی باشد که در چندین موزه معتبر خارجی و داخلی نگهداری می شود.

در دوره ساسانی نقوش با پیروی از یک قواعد ثابت و نسبتا مستمر بیانگر قدرت و عظمت شاه که دارای فره ایزدی است می باشد. مقام شاهی در دوره ساسانی چون مشروعیت خود را از الهگان و خدایان بویژه اهورا مزدا و میترا و مهر می گیرد از چنان تقدسی برخوردار است که خود را در حد جانشینی خداوند در زمین فرض می کردند و بر این مبنا به تقدس و بزرگی او اعتقاد داشتند. مروری بر نقش برجسته های سی و چند گانه ساسانی در اقصی نقاط ایران ٬ متون مذهبی چون خدای نامک ها و ارداویراف نامه ها همگی مبین این موضوع می باشند.

امروزه فقط تعدادی در حدودو صد قاب و بشقاب و جام که بیشتر آنها از کشفیات اتفاقی در روسیه شرقی و اورال به دست آمده اند ٬ وجود دارد.البته تعدادی ازاین گنجینه ها نیز در کاوش های ایران به دست آمده که در موزه ایران باستان نگهداری می شوند.

شیوه ساخت بیشتر این اشیاء چنین بوده که هریک از عناصر تزیینی یک اثر هنری بطور جداگانه ساخته می شد و سپس آن ها را بعد از مطلا کردن بر روی شیء مورد نظر جوش می دادند.این روش که در یونان و روم کاملا ناشناخته بوده ٬روشی کاملا ایرانی است و کهن ترین نمونه شناخته شده این ظروف ٬ قاب زیویه کردستان است.البته شیوه های و تکنیک های به کار رفته در ساخت این ظروف در ادوار مختلف دوره ساسانی یکسان نبوده و مثلا در اواخر این دوره بیشتر نقوش را به طریف کنده کاری بر روی بدنه آنها ایجاد می کردند. بواسطه درباری بودن این هنر ٬ نوعی شکوه شاهانه در ساخت آنها دیده می شود.البته این سنت در دوره ساسانی چنان نهادینه شده که حتی طبقات فرودست جامعه نیز با مواد و مصالح ارزان تری چون برنز و شیوه اقدام به ساخت این ظروف و اشیاء نموده اند.

اوج استفاده از این ظروف در هنر ساسانی را مقارن با ادوار شاپور دوم تا خسرو اول دانسته اند.

البته این شیوه هنری نه تنها در دروه ساسانی محدود و منقرض نشد بلکه در دوره اسلامی البته با مصالح متفاوت تر ولی بر همین سیاق و شیوه تداوم پیدا کرد و به طور کلی بسیاری از سنت های ایران پس از اسلام ممتاثر از سنت هنری غنی و دیرپای پارت و ساسانی بوده است.

در ادامه تعدادی از این ظروف که در موزه های آرمیتاژ و متروپولیتن نیویورک نگهداری می شود به تصویر کشیده می شود.